आंबे (ता. शिरपूर, जि. धुळे) या गावात सध्या परसबाग उपक्रमाची संकल्पना उत्साहाने राबवण्यात येत आहे. या उपक्रमाचा उद्देश ग्रामीण कुटुंबांना घराबाहेरील उपलब्ध जागेचा योग्य वापर करून, सेंद्रिय पद्धतीने भाजीपाला, फळझाडे आणि औषधी वनस्पती उगविण्यास प्रोत्साहन देणे हा आहे. परसबागेमुळे घरातील जेवण अधिक पौष्टिक, ताजे आणि रसायनमुक्त होत असून, कुटुंबाच्या आरोग्यासाठी हा मोठा लाभदायी कदम मानला जातो.
गावातील अनेक महिलांनी आपल्या अंगणातील किंवा घराभोवतीच्या मोकळ्या जागेत टोमॅटो, वांगी, पालक, मेथी, कोथिंबीर, भेंडी, मिरची, तसेच तुळस, अलोवेरा, पुदिना अशा भाजी आणि औषधी वनस्पतींची लागवड सुरू केली आहे. काही कुटुंबांनी टेरिसवर, बादल्या, ड्रम, पाईप आणि लहान कुंड्यांमध्ये सुद्धा बाग फुलवली आहे.
या उपक्रमात सेंद्रिय खतांचा वापर, कंपोस्ट निर्मिती, नैसर्गिक किड नियंत्रण, तसेच ड्रिपद्वारे पाणी बचत पद्धती यांचे मार्गदर्शन कृषी तज्ञांच्या माध्यमातून करण्यात आले. महिलांनीही यामध्ये सक्रिय सहभाग घेत घरच्या घरी सेंद्रिय वाढविण्याचे कौशल्य आत्मसात केले.
परसबाग उपक्रमामुळे गावात पुढील सकारात्मक बदल घडत आहेत—
कुटुंबाच्या अन्नात पोषणमूल्य वाढ
रसायनमुक्त अन्नाचा प्रसार
घरगुती खर्चात बचत
आसपासचे वातावरण हिरवे-गार आणि स्वच्छ
महिलांमध्ये स्वावलंबन आणि नेतृत्वगुणांची वाढ
ग्रामपंचायत, महिला बचत गट आणि स्थानिक शाळांनी मिळून परसबाग स्पर्धा, मार्गदर्शन शिबिरे आणि पाहणी कार्यक्रम आयोजित केल्यामुळे या उपक्रमाला आणखी गती मिळाली आहे.
आंबे गावाचा हा उपक्रम केवळ बाग लावण्यापुरता नसून, निसर्गाशी मैत्री, आरोग्यासाठी सजगता आणि आत्मनिर्भरतेच्या दिशेने उठवलेले महत्त्वपूर्ण पाऊल आहे. ग्रामीण जीवनातील साधेपणा आणि समृद्धीची ही खरी ओळख म्हणता येईल.
परसबाग आहे — आरोग्य, आनंद आणि आत्मनिर्भरतेची चावी.
